1954 Waxaa booqday Ceeldheer wefdi uu hogaaminayo Muuse Boqor oo markaas ahaa wasiirkii arimaha gudaha Dowladii Daakhiliyada ee Cabdulaahi Ciise madaxda ka ahaa waxaana dadkii la socday ka mid ahaa Daa’uud Cabdule Xirsi oo markaas ahaa Xidigle Military ah, Shir ay yeesheen waxgaradkii Ceeldheer & Muuse boqor ayaa waxaa laysla meel dhigi waayay qodabadii layku soo qaaday oo ay u horeysay in Ceeldheer laga sameeyo maamul Degmo.

Sagootintii wefdiga Muuse Boqor ayaa waxaa garoonka diyaaradaha isugu soo baxay dadweyne fara badan oo halkaas ka muujiyay sida ay uga xun yihiin in Muuse hor istaagay qorshahoodii ay ku doonayeen Degmonimo waxaana gabayga caanka ah ee ( Qoodhiinya xeradaa maxaa qadiyay Ceeldheer) ka tiriyay halkaas abwaan Jimcaale Dhega-taag waxaana ka mid ahaa erayadaas calaacalka ahaa:

Nimanaa qasnado buuxsadoo qalad wax loo siiyay.
Nimanaa qaboowsada hilbaha qadadda maalmeede.
Anagana waxaan soo qornaba waa la qariyaaye.
Nalamana qal qaalshoo qar baa nalaga xooraaye.
Qoodhiin ya xeradiin maxaa qadiyay Ceel dheer.
Mase qolo qolayntii horaad qiran tihiin waaga
Oo axdigaan wada qaadanaa nala qiyaamaayay.

1961dii waxaa sii xoogeystay dadaalkii lagu doonayo in Ceel-Dheer laga dhigo Degmo, waxaana dadaalkaasi waday Cali Geedi Shadoor & wax garad kale, dadaalkaasi oo markii dambe lagu guuleystay ayaa waxyaabihii suurto galiyay waxa ka mid ahaa iyada oo dadka ku dhaqan halkaas ay tiro ahaan u qalmayeen in ay helaan maamul degmo iyo weliba mashaariic ay ka mid ahaayeen Saldhig Police, Guriga Gudoomiyaha, Xabsiga, Cisbitaalka iyo xarumo kale oo uu maalgeliyay Cali Geedi Shadoor maadaama dowladii Soomaaliyeed ee xiligaas ayan lahayn dhaqaale buuran,

Bishii June 1961-kii waxaa Degmada Ceel-Dheer booqday C/rashiid Cali Sharma'arke oo ahaa xiligaasi Ra'iisul-Wasaare, waqti yar ka dib Ra'iisul-wasaare C/rashiid Cali Sharma'arke waxa uu markale booqasho ku tegay Ceeldheer isaga oo ah madaxweynaha Jamhuriyada Soomaaliya, Madaxweyne Sharma arke markii uu booqday Ceeldheer waxuu dadweynihii isugu soo baxay u balan qaaday in ay magaaladan helayso waxa ay mudan tahay taas oo uu ula jeeday Degmonimo.

1962-dii waxaa si rasmi ah loogu dhawaaqay degmanimada Degmada Ceeldheer taas oo in mudo ah ay wadeen waxgaradka degmada oo ay hogaaminayeen Allaha u raxmadee Xaaji Cali Geedi Shadoor & rag kale, waxaa hoos tago Degmada Ceel-Dheer tuulooy & degaano ay ka mid yihiin Nooleeye (Cowsweyne), Masago Waay oo hada loo yaqaan (Masago Weyn), Galcad (Ceel Maxaa Baare) Bud-bud, Caga-Cade, Cali yabaal & Tuulooyin kale.

Madaxdii Soomaaliyeed ee booqashada ku tagtay Degmada Ceel-Dheer waxaa kale oo ka mid ahaa Marxuum Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal, oo xiligaa isna Ra'iisul Wasaare ahaa, Sidoo kalane waxaa labo jeer booqasho ku tagay Madaweynihii Hore ee Soomaaliya Maxamed Siyaad Barre ee mudada 21ksano ka talinayay dalka Soomaaliya,
SIYAASADDA.
1956 dii ka hor waxaa dalka Soomaaliya ka jiray maamulkii Talyaaniga ahaa ee A.F.I.S ( Adminstrizione Fuduciario Italiano Della Somalo) Maamulkaas ajnabiga ah waxaa la shaqayn jiray mid Soomaaliyeed oo loo yaqiin (Consiglio Teretoriale) degmo kastona waxay ku lahaan jirtay wakiil waxaana Ceeldheer wakiil uga ahaa Cismaan Maxamed Afrax. Xilgaas oo siyaasiyiinta Soomaalyeed u kala qabsanaayeen labo xisbi oo waaweyn kuwaas oo kala ahaa Lego oo doonaysay in dalku helo madaxbanaani & Pro Italian oo u ololeyn jirtay in uu sii jiro maamulka Talyaaniga ahaa ayaa waxaa xusid mudan in dhamaan siyaasiyiinta Ceeldheer ay ahaayeen Lego.

1959 kii waxaa dalka Soomaaliya ka dhacday doorashadii ugu horaysay baarlamaan Soomaaliyeed & kan dowlada hoose marka laga reebo maamulkii magaalada Muqdisho kaas oo la doortay1930 kii, waxaana xiligaas Ceeldheer laga soo doortay Mudane Cismaan Xaaji Maxamed Afrax & Mudane Cali Geedi Shadoor oo labaduba ahaa SYL.

1964 kii waxaa Degmada laga soo doortay Mudane Xaaji Cali Geedi Shadoor SYL, & Mudane Cabdulaahi Gacal Sabriye SNC. Municipiyadana Mudane Sheekh Yuusuf Guuleed Xasan SYL.

1968 kii waxaa Deg.laga soo doortay Mudane Xaaji Cali Geedi Shadoor SYL.Mudane Isaaq Iidoow Raage SAANU. Minicipiyadana Mudane Sh Yuusuf Guuleed, intaa ka dib Degmada Ceel-Dheer waxa ay soo martay marxalado kala duwan oo la jaanqaadayay isbadaladii maamul ee dalka soo maray.
Maamuladii soo maray Ceeldheer xiligii kacaanka ka hor waxaa ka mid ahaa Sayd Cumar Xaaji Gudoomiyihii ugu horeeyay, Mudane Xaaji Yuusuf Guuleed Xasan oo ku soo baxay doorashadii golahii deegaanka (Consiglio Municipale) & Mudane Cali Aybakar Shadoor, Sidoo kale waxaa soo maray madax kala duwan oo xilka gudoomiyanimada degmadaasi soo qabtay waxaana ka mid ahaa.

Sadex kamid ah wefdigaan ay wada socdaan Madaxweyne Aaden Cadde waxay u dhasheen Deg. Ceeldheer.

Marxalada haatan ay ku sugan tahay degmada Ceel dheer.
Gabi ahaan Degmada Ceel-Dheer kama jiro maamul guud oo hoostaga dowlad dhexe waxaase ka jira maamul madax banaan oo deegaanku samaystay kuwaas oo suurto galiyo adkeynta nabadgalyada deegaanka iyo xalinta mishaakilaadka.
Tan & burburkii dowladii hore wixii ka dambeeyey Degmada Ceel-Dheer waxa ay ku talaabsatay horumar dhinacyo badan leh oo isugu jira caafimaadka, waxbarashada, isgaarsiinta & adeegyada kale ee bulshada lagama maarmaanka u ah, degmada waxa ay leedahay Cisbitaal qalabeysan oo qabta adeegyo caafimaad intii loo baahdo, waxaana cisbitaalka gacanta ku hayo oo dhinaca daawada iyo taakuleynta shaqaalaha ka caawiyo hay'ada CISP,maamulka waxaa gacanta ku haya gudiga caafimaadka degmada , dhinaca waxbarashada degmada iyo tuulooyinka hoos tago waxaa ka jira 8 dugsi Hoose/Dhexe, kuwaasoo laba ka mid ah ku yaaliin degmada gudaheeda , dugsigii hore ee degmada waxaa ka howl galo lix iyo toban macalin oo uu mushaaradooda bixiyo ganacsade C/risaq Isaaq Iidow, dugsiga kalana waxaa uu hoos tagaa hay'ada al islaax.
Dhinaca isgaarsiinta Ceel dheer waxaa markii ugu horeeyey laga hirgaliyey degmada horaantii 2004tii mashruuc isgaarsiineed kaas oo ay maalgelisay shirkada isgaarsiinta Nationlink waxayna taasi suurto galisay in dadku helaan adeeg tellefoon iyo internet,.
Dadka ku dhaqan Degmada Ceel-Dheer tiro ahaan waxaa lagu qiyaasaa 8,000 kun oo qoys oo ku nool dhamaan deegaanada hoostaga Degmada Ceel-Dheer, dhaqaalahoodana waxa uu ku tiirsan yahay xoolaha nool, kaluumeysiga, beeraha oo inta badan ku xiran waraabka roobka iyo ganacsiga caadiga ah,
Waxa ay Degmadu xarun u tahay barashada culuumta Islaamka waxana wax ku barta arday (Xer) ka kala yimaado gobalada dalka soomaaliya qaar ka mid ah waxaana gacanta ku hayo Shiikh Cismaan Shiikh Cumar Shiikh Daa'uud & Sheekh Caamir Sheekh Siciid Seekh Ibraahin Yare oo labaduba hayo goobo wax barasho oo la furay bartamihii qarnigii 18aad.
Degmada waxaa ku yaal garoon caalami ah oo ay maalgalisay hay’ada Talyaaniga ah ee CISP iyo madaxa shirkada Alba Inj Cali Xuseen Maalin waxaana si joogta ah u isticmaalo diyaarado u badan kuwa hay’adaha gar gaarka oo todobaadkii sadex jeer agab isugu jira daawo & qalab caafimaad soo gaarsiiya labada cisbitaal ee degmooyinka Xarar dheere & Ceeldheer.

Caafimaadka.
Waxay Degmadu leedahay cisbitaal aad u weyn kaas oo ay maalgeliyeen hay’ada CISP & ganacsato Soomaaliyeed,waxuu leeyahay qayb qaliinka, oo ay ka shaqeeyaan dhaqatiir Soomaali & ajnabi isugu jira, maamulka cisbitaalka waxaa ka mid ah.
Agaasimaha. Dr Cabdi Nuur Sh Axmed.
Wakiilka Ha’ada CISP Calas Abuukar
Xisaabiye. Cali Barqadle.
Maamule. Yaxye Xaaji Iibaan.
Qaybta dhalaanka & Caruurta Faadumo Cimaan Xasan.
Waxaa degmada kajira ururo bulsho sida ururka haweenka oo ay madax ka yihiin hablaha ka la ah.
1- Dahabo Cali Geedi
2- Xaliimo Xasan Shiikh
3- Xaawo taakilo
4- Faadumo Xaaji Iimaan
Ururka Dhalinyarada oo Waxqabad kiiso u badanyahay Dhinaca sportiga waxaa madax ka ah.
Cismaan Cali Yuusuf
Maxmed Gaaxsane (Bali)
Maxamed Abuukar Dhega-cade
C/laahi Nuur Shiikh Axmed
C/qani Max,uud Cali
C/raxiin Cusmaan Cali
Calas Abuukar Xasan
Degmada Ceel-Dheer waxa ay ka kooban tahay sadex xaafadood oo dhismooyin bilicsan dhawaanahan laga dhisay, waxay degmada xuduud la leedahay Xarardheere , Ceel-Buur, Aadan Yabaal , Maxaas, Gal-Hareeri, iyo Degmada Ruun-nirgood.
Ugu dambeen Degmada Ceel-Dheer waxaa la dhihi karaa waa mid horumartay sanadihii la soo dhaafay

By Ahmed Nur Sh Yusuf Guled .
& Maxamed Shidane Dabaan.